juni 2005
donderdag, 22 april 2010 18:09

Guido Tent

 

Vanavond verwelkomen we Guido Tent in ons clubgebouw. Guido gaat ons vertellen over de problemen die ontstaan in cd-spelers, en de mogelijke oplossingen welke hij daarvoor kan bieden.

 

Guido is sinds een aantal jaren gestart met het onderzoeken aan en aanpassen van cd-spelers. Hij ontdekte dat de klok, benodigd voor het correct reproduceren van het muzieksignaal erg belangrijk is. Zo moet deze klok zeer stabiel zijn. De frequentie waarop zo'n klok werkt ligt in de grootte van Megahertz, dus vele miljoenen trillingen per seconde. Erg belangrijk voor de weergave van de muziek is de mate waarop de klok zijn frequentie vast kan houden. De mate waarin de klok om zijn grondfrequentie "danst" noemt men Jitter. Deze jitter is voor een belangrijk deel verantwoordelijk voor het verstoren van de geboden geluidskwaliteit. Door nu een klok in te bouwen van een betere kwaliteit wordt de mate van jitter beperkt, en knapt het geluidsbeeld in sommige gevallen dramatisch op.

Naast de problemen met jitter richt Guido zich op de voeding van de cd-speler. In de meeste gebruikte commerciële ontwerpen wordt vaak een compromis gesloten als het gaat om de gebruikte voeding. Dit is één van de duurdere componenten van de cd-speler, dus daar wordt door de fabrikanten vaak op bezuinigd. Door een betere voeding te bouwen, of de gebruikte voeding op bepaalde punten aan te passen kunnen de prestaties verbeterd ook worden.

 

Naast de aanpassingen van cd-spelers doet Guido ook modificaties aan versterkers, tot zelfs het compleet opnieuw opbouwen van een versterker. Hij gebruikt dan alleen de voeding van het huidige ontwerp. Hij heeft dan ook vier gradaties toegekend aan de mate waarin een apparaat gemodificeerd wordt.

 

juni_2005_foto1

    De versterker

 

Niveau één is het vervangen van zwakke onderdelen in de speler. Dit kan door iedereen uitgevoerd worden. Ook worden deze modificaties vergezeld van een duidelijke handleiding, zodat dit geen verassingen zal opleveren.

Niveau twee betreft het licht modificeren van de speler. Hier wordt onder verstaan bijvoorbeeld het verwijderen van de mute-transistoren. De niveau twee modificaties kunnen alleen gedaan worden door mensen met enige soldeerervaring. Ook kunnen deze modificaties niet zomaar gedaan worden. Hier zal een duidelijk technisch advies voor nodig zijn. Guido kan dit advies op maat geven.

De niveau drie aanpassingen betreft het modificeren van schakelingen. Dit kan alleen zelf worden uitgevoerd indien een behoorlijke ervaring aanwezig is met dit soort klussen.

Tot slot zijn dan nog de niveau vier modificaties. Eigenlijk is modificeren niet het juiste woord. Guido ontwerpt hierbij een volledige schakeling opnieuw, waarbij soms alleen nog de voeding wordt gebruikt.

Overigens zijn alle aanpassingen uit te voeren door één van de dealers van Tentlabs.

 

Dat Guido een goed verteller is blijkt snel. Hij praat de hele avond aan elkaar, en de zaal hangt aan zijn lippen. Dat hij veel zinnigs te vertellen heeft blijkt wel uit het feit dat hij de hele avond slechts een paar nummers heeft gedraaid. Vaak wordt dan de sfeer wat onrustiger omdat de aanwezige clubleden graag muziek willen horen. Zo niet bij Guido. Hij vertelt over de verschillende oplossingen die mogelijk zijn, en lijkt wel een lopende encyclopedie. Over elke cd-speler waar een vraag over wordt gesteld weet hij feilloos de zwakke punten op te noemen.

 

De proef op de som

 

juni_2005_foto2 

    Twee indentieke cd spelers

 

Door de Audiofabriek uit Haarlem zijn twee identieke cd-spelers meegenomen, de Philips cd930. De eerste speler is standaard gebleven, de tweede is onder handen genomen. De klok is vervangen door de XO2-klok, de voeding is gemodificeerd met de de XO-supply, de op-amps zijn vervangen door betere exemplaren, de uitgangscondensatoren zijn vervangen door Mundorf exemplaren en de mute-transistoren zijn verwijderd. Daarnaast is de voeding van de op-amps extra ontkoppeld met betere elco's.

Dat we tijdens de luistertest flink op het verkeerde been werden gezet bleek al snel.

 

Tijdens het spelen van het eerste nummer valt me een duidelijk verschil op tussen de twee spelers, waarbij ik en velen met mij denken de gemodificeerde speler aan te wijzen. Er valt op dat het stereobeeld een heel stuk breder is, en er lijkt meer informatie in de muziek aanwezig. Het tweede nummer wordt opgezet. Hetzelfde beeld komt naar voren. Nu blijkt dat wat gedacht werd de gemodificeerde speler te zijn de ongemodificeerde speler is. Verder op de avond werden de verschillen voor de meeste luisteraars wel duidelijk.

 

Doordat er veel klassieke muziek werd gedraaid, en doordat de 300B versterkers (eigenbouw van Guido) niet tot een hoge geluidsdruk in staat zijn vond ik de verschillen vaak moeilijk waarneembaar. Om eerlijk te zijn vond ik de verschillen vrij klein, en de modificatie van een kleine 400 euro niet waard naar wat ik had waargenomen. Ik had er een onbevredigend gevoel aan overgehouden. Ik had ook het idee dat de verschillen toch wel groter moesten zijn dan ik tot dan toe gewaar was geworden, maar achter in de zaal vond ik het niet goed waarneembaar. Pas later op de avond werd er wat luider gedraaid (o.a. Allan Taylor – Beat Hotel), maar tegen die tijd werd er alleen maar met de gemodificeerde speler gedraaid. Ik wist niet goed wat ik ermee aan moest.

 

Later in de week besprak ik met René Houthuizen van de Audiofabriek mijn bevindingen, en gaf aan dat ik niet echt een goed vergelijk had kunnen maken tijdens de demo in de Morriaan. Hij stelde voor om de demo eens over te doen in zijn demoruimte. Dat heb ik de week erop dan ook direct gedaan.

Ik heb geluisterd via de topset van de Audiofabriek. Deze is zeker in staat om de kleinst nuances te laten horen. Meteen viel me het verschil op wat ik de eerste keer hoorde: het klonk wat ruimtelijker en ik meende meer details te horen. Ook was het laag nadrukkelijker aanwezig. Ook na een paar keer switchen bleek dat ik wederom de ongemodificeerde speler als beste aanwees. Na intensief luisteren viel me echter op dat de gemodificeerde speler veel rustiger en preciezer klonk. Juist daardoor kwalificeerde ik de eerste speler als beter, terwijl het juist een onrustiger beeld was. Je meent meer informatie uit de muziek te halen, maar feitelijk zal dit aantasting van het signaal zijn geweest. Ik vergelijk het voor mezelf met surround over twee speakers. Dit fenomeen is gebaseerd op faseverschuiving en doet in eerste instantie ook "rijker" aan, terwijl het een ernstige aantasting van de werkelijkheid is. Op den duur gaat dit ook vermoeien, en dat is net wat we als audio-fanaten niet willen. Na intensiever luisteren valt dan ook op dat instrumenten daadwerkelijk echter klinken. Het stereobeeld wordt daarbij wel smaller, maar een heel stuk dieper. Dat is denk ik ook de reden dat het in eerste instantie als minder wordt ervaren. De muziek lijkt verder weg, en komt minder op je af.

Na wat langer luisteren wordt je toch steeds meer overtuigd van de kwaliteiten van de modificaties. Met name de rust en natuurlijkheid nemen toe. Dit is in mijn ogen dus geen modificatie die je meteen van de stoel doet rollen (bij deze speler!), maar zijn nut na wat langere periode bewijst.

 

Een mailtje of belletje naar Guido of één van de dealers kan uitsluitsel geven of jouw speler te verbeteren is op deze manier.

 

Ed Kuhuwael

 

Gebruikte apparatuur:

  • AudioNote luidsprekers
  • Single ended 300B eindversterker eigenbouw
  • Philips CD930 cd-speler
Laatst aangepast op donderdag, 29 april 2010 12:40