november 2005
donderdag, 22 april 2010 18:00

Eigenbouw van Nando Kleijn

 

Vanavond is Nando Kleijn aan het woord over zijn zelf ontworpen luidspreker. Nando is al jaren een fervent zelfbouwer. In zijn tekstuele aankondiging voor deze demonstratie legt hij uit dat hij al heel lang bezig is met de zoektocht naar de ideale luidspreker. In zijn hobby zoekt hij voortdurend naar nieuwe oplossingen om het voor hem ideale geluid te realiseren. Zo heeft hij voor zijn werk een een hogere cursus akoestiek gevolgd om de voor hem voorheen soms ondoorgrondelijke problemen beter te begrijpen. Daarvan plukt hij in zijn hobby de vruchten. Dit is in mijn ogen ook een must om tot een goed resultaat te komen. De materie is te ingewikkeld om door middel van een "try-and-error" methode tot een bevredigend resultaat te komen. Zelf geeft hij aan dat door het beter begrijpen van de diverse problemen je uiteindelijk tot een beter resultaat komt, en daar heeft hij natuurlijk volkomen gelijk in.

Onze ACV verslaggevers zijn voor de demo twee keer bij Nando thuis geweest. Het geluid was de eerste keer niet "om over naar huis te schrijven". Het klonk erg plat en tweedimensionaal. De kritiek is toen eerlijk gedeeld met Nando. Hij heeft die kritiek ter harte genomen, en heeft nieuwe elektronica aangeschaft van Vincent. Daarmee kwam de set een heel stuk beter tot zijn recht volgens Nando. Tijdens het tweede bezoek van ons bestuur blijkt dan ook dat het geheel een stuk beter is uitgewogen, en rijp is voor een demo op één van onze luisteravonden.

 

 nov_2006_foto1

       De bijzondere luidsprekers

  

De luidspreker bestaat uit een relatief kleine baskast van 86 centimeter hoogte die op de grond staat met daarbovenop een magnetostatisch paneel van ongeveer 75 centimeter hoogte en ongeveer 8 cm breed. Hierdoor oogt de speaker als een kleine vloerstaander, terwijl hij in werkelijkheid een dikke 1 meter 60 hoog is.

Het laag heeft hij aangepast om enigszins mee te kunnen met het bijna ongeëvenaard snelle mid/hoog element. Hiervoor heeft hij de twee 17 cm Seas magnesium woofers in serie geschakeld. Volgens Nando wordt het laag hierdoor sneller, en is dan beter in staat om te combineren met het magnetostatisch paneel. Daarnaast heeft hij inwendig nog iets anders met de kast gedaan wat hij liever nog niet wil delen.

De zaal is aardig volgepakt, ik schat een man of dertig. Aan belangstelling dus geen gebrek.

Nando begint met het draaien van muziek. Dat wil hij de avond de boventoon laten voeren. Zelf geeft hij aan geen prater te zijn, maar elk nummer gaat vergezeld van commentaar over de uitvoering, band enzovoort. Op deze manier neemt hij ons mee op een reis over alle continenten. Zo houdt hij het voor de luisteraars boeiend en zijn eigen mening over zijn kwaliteiten als spreker ben ik het dus niet eens.

De eerste indruk is die van een zeer groot geluidsbeeld met een wat fel mid/hoog. Ik meen ook wat kleuring waar te nemen in dit gebied. De luisterervaring is echter zo overweldigend dat ik niet zo goed weet wat ik ervan moet vinden. Het beste is dan om je oren de gelegenheid te geven te wennen aan het geluid. Ze zijn dan beter in staat om het geluid te beoordelen op zijn kwaliteiten dan bij de eerste indruk.

Vreemd genoeg heb ik veel langer nodig om te wennen aan het geluid dan gebruikelijk. Dat heeft in mijn ogen alles te maken met het uitgesproken heldere karakter van de speakers. Ook de gebruikte Vincent apparatuur doet daar nog een schepje bovenop. Mijn ervaring is dat de klank van dit merk zich laat omschrijven als iets present in het mid/hoog gebied. Aangezien de speaker in dat gebied al vrij sterk aanwezig is wordt dat effect wat versterkt en is in mijn ogen (oren?) iets teveel van het goede. De eerlijkheid gebied te zeggen dat ik de gebruikte Vincent modellen niet eerder heb gehoord, dus de conclusie die ik hier maak is wellicht onterecht.

Toch is het fascinerend hoe deze speakers zo'n enorm compleet beeld neer kunnen zetten. Het laag rolt er heel natuurlijk en groots uit. Als je je ogen dicht doet heb je het idee naar een heel veel grotere speaker te luisteren. Ook sluit de woofer heel goed aan bij het magnetostatische paneel. Ik heb in de aansluiting tussen woofer en mid/hoog-unit geen fouten kunnen ontdekken. Heel knap dus, want de aansluiting tussen deze twee units gaat in de praktijk maar al te vaak mis. Vaak kun je dat horen bij een contrabas die van laag naar hoog gaat. Bij een onjuiste afstelling neemt het volume in bepaalde gebieden ineens in sterkte af of toe.

Heel opvallend voor een magnetostaat is dat het niet zo heel veel uitmaakt waar je in de zaal zit. Ook aan de zijkant kun je genieten van een goed stereobeeld. Daar is nog steeds die muur van geluid waar te nemen, en dat is met paneelluidsprekers maar al te vaak anders.

Nando heeft duidelijk een voorliefde voor alternatieve muziek. Zo wordt bivoorbeeld Bach door elektronica vertolkt. Er wordt verder veel elektronische muziek gedraaid. Het lijkt ook wel alsof deze speakers hiervoor gemaakt zijn (zijn ze ook natuurlijk omdat dit nu eenmaal de maker zijn smaak is). Hierdoor blijft het extra moeilijk om de speakers te beoordelen op kwaliteit omdat ik de muziek veelal niet ken. Naast dat een elektronisch instrument geen "standaard" klank heeft is er ook geen referentie. Ik heb gevraagd of hij het  nummer Gypsy Music van de laatste CD "Innocence" van Luka Bloom wilde draaien. Daar hoorde ik het voor het eerst echt mis gaan. Dit is een akoestisch nummer met zang en gitaar. Het laag werd een brei van geluid en er was een resonantie hoorbaar in het laag. De gitaar werd echter wel heel gedetailleerd weergegeven. Doordat er zoveel details worden weergegeven werd het een beetje onnatuurlijk analytisch. De balans was iets zoek in het instrument waardoor het geheel onnatuurlijk overkwam.

Later met een ingebracht stuk jazz wordt de trompet iets dun weergegeven. Het warme van koper ontbreekt een beetje. Datzelfde beeld blijft gedurende de demo hangen, en vaak bekruipt mij het gevoel dat het allemaal net iets teveel van het goed is in het mid/hoog.

Na de demo van Nando blijf ik met een beetje onbevredigend gevoel achter. Ik heb het idee dat deze speaker tot veel meer in staat is. Een wat rustiger speler/versterker kan deze speaker wellicht wat meer tot hun recht laten komen, maar meer heb ik het gevoel dat de speaker nog niet helemaal in balans en uitontwikkeld is.

Het lijkt wel alsof je met een vergrootglas naar de muziek kijkt, zo veel details laten de luidsprekers horen. Het hoge geluidsvolume tijdens de demo doet daar overigens ook geen goed aan. Alles komt zo hard op je af dat niets verhuld wordt. Daarom denk ik  dat een andere versterker of speler niet voldoende zal bijdragen tot het temperen van het mid/hoog. Wellicht dat de speaker iets aangepast dient te worden om wat meer balans in het geluid brengt. Nando zegt overigens terecht dat dit zijn geluid is en hij er heel tevreden mee is. Dat wil zeggen in zijn eigen luisteromgeving. In de Moriaan vindt hij zelf ook dat de balans naar de analytische kant doorslaat. Zie ook zijn naschrift voor een verklaring daarvan.

Ik denk dat Nando zeker op de goede weg is. Voor mijn smaak is de speaker nog niet perfect (welke is dat wel), maar ik heb wel genoten van deze bijzondere avond.

 

Ed Kuhuwael


Gebruikte apparatuur:

  • Vincent CD-S6 (hybride cd-speler),
  • Van den Hul, The First Ultimate (volkoolstof interlink)      
  • Vincent SA-T1 (volbuizen voorversterker),
  • P&K interconnectors,                                                      
  • Vincent SP-998 (mono-eindversterkers),
  • Van den Hul speakerkabel Magnum (oude versie)
  • Eigen ontwerp luidsprekers

Specificaties luidspreker:

Kast:

25 mm MDF met 15 mm dikke absorberende en vooral ook geluid isolerende bekleding, waardoor de totale paneeldikte niet 4, maar (akoestisch gezien) ongeveer 5 cm is, en nagenoeg resonantievrij. Bovendien vergroot dit drastisch het akoestische volume van de behuizing. Speciale akoestische binnenconstructie zorgt voor optimale samenwerking van de woofers.

Dimensies:

H x B x D: 86 bij 21 bij 30 cm, zonder magnetostaat. Hoogte met magnetostaat 1,64 m. Totaal intern volume slechts 23 liter.

Weergevers:

twee Excel W17E002, magnesium conus met grote slag en koperen faseplug, samen 200 Watt rms, (dynamisch 400 Watt).

Eén Newform Research magnetostaat van 30 inch, 60 Watt rms, dynamisch 200 Watt. Woofers en magnetostaat zijn tweeweg geschakeld, met overnamefrequentie op 1000 Hz, respectievelijk 12 (“extended Butter­worth”) en 6 dB/octaaf.

Mogelijkheid tot bi-wiring leek me vanzelfsprekend.

 

 Naschrift Nando:

Naar aanleiding van opbouwende kritiek van diverse luisteraars heeft Nando een stuk geschreven om zijn eigen indrukken en een verklaring te geven voor de resultaten. Daarin geeft hij aan dat hij de onbalans in het geluidsbeeld (present mid/hoog) onderschrijft. Hij geeft aan dat dit voornamelijk veroorzaakt wordt door het verschil in afstraling van de woofers en het magnetostatisch paneel. De laatste gedraagt zich als een lijnbron, en de baskast na een meter of twee voornamelijk als een puntbron. De geluidsdruk van een lijnbron neemt bij verdubbeling van de luisterafstand met 3dB af, een puntbron met 6dB. Dat betekend dat in een grote zaal er minder laag overblijft dan in Nando zijn eigen "referentie ruimte". Dat het hoog iets meer de overhand kreeg dan bij hem thuis is dus te verklaren. Hierdoor was er wat minder body bij stemmen en instrumenten welke rond de overname frequentie en eronder veel energie bevatten.

Laatst aangepast op dinsdag, 27 april 2010 08:13