februari 2012
zondag, 08 april 2012 13:20

Bruno Putzeys.

Vertraagd door de vele files kwam Bruno na een lange rit uit Belgie omstreeks 19.30u aan bij de Moriaan. Snel werd de zaak opgebouwd en toen de eerste leden binnen kwamen werden de laatste schroeven nog aangedraaid van de actieve luisprekers. Bruno is werkzaam bij Hypex Electronics in Groningen als Chief engineer R&D. Hypex staat bekend al leverancier van Klasse D versterker modules. Vanavond kunnen we  proeven aan de nieuwe N core versterkers.

Bruno is begonnen met zijn interesse voor audio nadat hij gefascineerd raakte door het geluid uit een buizenversterker. Dit was na het vergelijk tussen een Deense solid-state versterker en een 4x EL84 buizenversterker. Dit was het begin van een lange zoektocht naar de ware muziek weergave, en een drang om zelf steeds weer betere versterkers te ontwikkelen en te bouwen. Zo begon hij eerst met de productie van een aantal buizenversterkers met 4x 6550 in de eindtrap. Bij Philips werkte Bruno inmiddels aan de ontwikkeling van de klasse D versterker. Bij philips worden de mooiste ideeën bedacht, maar vaak worden deze niet zelf gebruikt maar verkocht aan andere fabrikanten. Zo werden een licentie voor de UcD versterker verkocht aan Hypex waar we de bekende modules van kennen. Bruno ging mee naar Hypex om deze modules verder te ontwikkelen en  productierijp te maken. Ondertussen heeft hij een aantal jaren gewerkt aan de Ncore versterker wat weer een verdere ontwikkeling is van de standaard UcD versterker modules. Hypex brengt diverse modules op de markt welke vooral gericht is op actieve luidspreker systemen, maar daarnaast ook nog een lijn van voor en eindversterkers. Een belangrijk deel van de omzet komt van PA bedrijven waar de eigenschappen van klasse D (veel vermogen en weinig gewicht) natuurlijk goed van pas komen, ook zegt dit wel iets over de betrouwbaarheid van het product.

Behalve de PA wereld is de High-end audio wereld ook geïnteresseerd in met name de Ncore modules. Ik hoor namen noemen zoals Theta Audio en dat zijn niet de eerste de beste om het zo maar eens te noemen.  Speciaal voor deze fabrikanten levert Hypex speciale Oem producten (NC 1200) welke niet leverbaar zijn voor de hobby markt. Dat laatste is om de fabrikanten te beschermen en te voorkomen dat er allerlei clones worden gebouwd. De NC1200 blijft exclusief voor de fabrikanten beschikbaar.

Voor de pauze wordt er gedraaid met een set passieve luidsprekers welke voor de leden bekend zijn, de bekende rode ACV luidsprekers. De eindversterkers staan opengewerkt opgesteld, in een opengewerkte kast. Deze kasten bevatten alleen maar twee printplaten met de nodige aansluitingen. De twee printen zijn dan de ronde N-core module zelf en een SMPS voeding (switching mode power supply). Zo’n voeding heeft geen dikke trafo en ook geen grote buffer elco’s maar is een compacte print van slechts 150mm x 105mm. Hier komt zo’n 400W in 4 ohm uit kan met lagere impedanties zelfs 600W leveren, duidelijk een wolf in schaapskleren!

Als bron vinden we een CD speler met een Philips CDM9 loopwerk Het bijzondere daarvan is dat deze als slave aan de DAC hangt die daardoor op een vaste clock kan draaien. De DAC is ook heel bijzonder omdat deze geheel discreet is opgebouwd. Er is geen gebruik gemaakt van DA-converter chips maar de functies zijn geheel opgebouwd in een FPGA.. Een FPGA is een chip waarin je zelf alle logische functies kan programmeren, erg interessant maar helaas is de DAC niet te koop.

Er is nog een eenvoudige voorversterker met een Wolfson volumeregelaar. Die wordt inverterend gebruikt, volgens Bruno is dit de beste manier om volume te regelen. Inderdaad heb ik deze volumeregeling al in vele top apparaten gezien zoals mark levinson en Audio Aero, een dergelijke electronische volumeregeling hoeft geen belemmmering te zijn voor een goede weergave zoals vele puristen soms denken.

Er staan nog twee actieve luidsprekers klaar van Grimm Audio waar Bruno ook voor een derde deel eigenaar van is. Hiermee zal na de pauze worden gespeeld. Deze luidsprekers zijn ook voorzien van N core modules.

De bekabeling is eenvoudig maar wel doordacht. Bruno let hierbij vooral op zaken als symmetrie in de kabel, afwerking en afscherming. De precisie waarmee de kabel is gefabriceerd bepaalt hoe goed hij in staat is om storende invloeden uit het signaalpad te houden. Alle audiosignalen waren overigens gebalanceerd, dat scheelt ook enorm in het onderdrukken van storingen van buitenaf en lekstromen in het versterkerontwerp.

Na het inleidende verhaal van Bruno beginnen we met muziek, en doen de aftrap met een opname van Eelco Grimm: Cristina Branco Canta Slauerhoff. Het betreft een minimalistische opname met drie microfoons. Daarna volgde de Punch Brothers en Rokia Traore, de eerste indrukken zijn vooral een zeer neutraal geluid en veel detail. Het geluidsbeeld is mooi verdeeld tussen de luidsprekers en dat doen deze N core versterkers beter dan ik eerder van een klasse D versterker heb gehoord. Er wordt nog wat klassiek gedraaid en daarna een bijzonder album van het Anouar Brahem Trio, een album die ik zeker zelf ook wil horen na de track Astrakan Cafe. Na een track van het bekende Buena Vista social Club is het pauze en valt er heel wat te discussieren over hetgeen we tot noch toe gehoord hebben. We zijn benieuwd naar het tweede deel met de actieve luidsprekers.

Na de pauze zijn de Actieve luidsprekers van Grimm Audio aangesloten. Dit bedrijf is opgericht door Eelco Grimm, Bruno Putzeys, Guido Tent en Peter van Willenswaard. Stuk voor stuk bekende namen in de Audiowereld. Ze richten zich vooral op de professionele wereld en dan met name de  toepassingen in de opname studio. De luidsprekers zijn vooral getuned voor gebruik als main monitor in de opname studio en heeft daarom een neutrale afstemming. Dat kan soms even wennen zijn als je deze luidsprekers als Hifi systeem gaat gebruiken. Wat als eerste opvalt is de breedte van de luidspreker, dit is zoals ik al reeds vermoedde om het bafflestep punt te verlagen naar een punt waar je er minder last van hebt. Dit is de frequentie waarbij de luidspreker van een 180gr afstraling overgaat naar 360gr met een theoretisch 6dB verlies beneden die frequentie. Bij deze luidsprekers ligt het op een prettige 250Hz, een frequentie waarbij dit fenomeen niet zoveel invloed op het geluidsbeeld heeft. Over de hele vormgeving is nagedacht om  het afstraal gedrag zo optimaal mogelijk te krijgen. De ronde zijkanten voorkomen ongunstige diffractie op de randen.

Verder wordt de filtering geheel verzorgd door DSP techniek. Niet alleen de amplitude maar ook de fase wordt gecorrigeerd en dat kan behoorlijk complex zijn. Bruno vertelt dat sommige dingen alleen maar met analoge techniek zijn te compenseren en voor het wegwerken van resonantie pieken is er dan ook weer voor analoge filtering gekozen.

De luidsprekers kunnen zowel analoog als digitaal worden aangesloten. Dat laatste verdient natuurlijk de voorkeur zodat de bron rechtstreeks kan worden aangesloten op de luidsprekers. De luidsprekers beschikken over een eigen volume regeling welke door een externe controller of laptop kan worden bediend. Zo is een voorversterker overbodig geworden. Dit is toch eigenlijk het ultieme muzieksysteem van deze tijd….een mediaserver met twee actieve luidsprekers en klaar,  of zoals nu gewoon een CD speler als bron.

Om te vergelijken wordt er weer Buena Vista Social Club gedraaid na eerst een stuk Van RCO met “Es sungen drei engel” te hebben gedraaid. Het systeem weet meteen te overtuigen en heeft nu ook meer laag potentie. Op een gegeven moment vroeg men zich af waarom de luidsprekers zo ver naar binnen waren gedraaid, deze stonden namelijk precies onder een hoek van 45 graden. Volgens Bruno was dit de beste opstelling om er voor te zorgen dat er overal in de zaal een goed geluid was, inderdaad leek het geluidsbeeld op meerdere plekken goed te blijven toen ik door de zaal heen liep.

Er wordt verder nog wat muziek gedraaid waarvan ik er nog even een paar uitlicht.

Janis Ian – Braking Silence

Nienke laverman – Nomaden (in het Fries!)

Johnny Cash – Solitary man (met veel te veel compressie opgenomen)

Elmo Hope Trio – Addula

Natalie Merchant – Motherland

Rond 11.00u was het tijd om op te ruimen en we kunnen terugkijken op een leuke informatieve avond, ook interessant voor de techneuten onder ons. De N-core heeft weten te overtuigen, wat ik eerder bij klasse D versterkers als een beperking kende was nu niet meer terug te horen. Het geluidsbeeld klonk open en ruimtelijk en plaatsing was precies.De klasse-D techniek is erg goed doorontwikkeld en ik denk dat de belangstelling van de grote merken zeker terecht is. Gaan die topmerken nu allemaal gelijk klinken als ze deze modules toepassen? Dit was een vraag die gesteld werd door een van de leden. De module alleen is niet het enige wat de klank bepaald. Er zijn vele factoren in het signaalpad die de kwaliteit bepalen en daar hebben fabrikanten de vrije keuze in. De NC400 is in elk geval leverbaar voor de  DIY markt en de NC1200 als OEM product.

De actieve luidsprekers waren heel bijzonder al vond ik ze iets te neutraal voor hifi gebruik. Zeker als je vooraan zat was het hoog wel erg aanwezig maar achterin was het perfect. Of 10.000, - euro per paar te duur is? Ik vind van niet, Als je je bedenkt dat een voor en eindversterker niet meer nodig zijn dan is zo’n actief systeem juist wel goed geprijsd.

Al met al een leuke en interessante avond met een bijzondere set, Hypex N-core is ook zeker iets om in gedachte te houden en eens toe te passen.

Voor meer informatie kun je terecht op de website van Hypex: http://www.hypex.nl


Laatst aangepast op zondag, 08 april 2012 13:32