juni 2012
woensdag, 19 september 2012 08:39

20 juni vinyl dag

 

Vandaag hebben we een bijzondere dag, in de ochtend bezoeken we de grootste platen perserij van Europa welke in Haarlem is gevestigd en in de avond gaan we wat dieper in op de techniek van vinyl weergave. Bij Record Industry in Haarlem hebben we kunnen zien hoe de LP gemaakt wordt in alle facetten, vanaf het snijden van de moederplaat tot het maken van de matrijs en uiteindelijk de plaat zelf die bij het verlaten van de machine reeds in de binnenhoes zit. Ik kan mij nog herrinneren hoe het vroeger ging (1978) waarbij dezelfde machines werden gebruikt maar dat inhoezen gebeurde door een club dames in een aparte hal, de platen werden toen op pennen verzameld en op een kar weggereden naar de inhoes afdeling. Er is zeker in de loop der jaren het een en ander aan het proces verbeterd en verder geautomatiseerd, zo zijn de oude machines steeds weer aangepast aan de moderne wensen. Verder blijft de hele productie een ambachtelijk proces waarbij vele zaken handmatig worden gedaan zoals het centreren van de matrijzen,  dit laatste wordt gecontroleerd met een speciale microscoop waarmee de slingering van de uitloopgroef wordt gemeten. De uitgebreide kwaliteitscontrole staat garant voor een hoge kwaliteit persing dat nu nog veel belangrijker was dan in de 70er jaren,  ik was erg onder de indruk van hoe dit allemaal ging. Record Industry is tegenwoordig een maatschapij onafhankelijk bedrijf die is overgenomen van Sony music, deze heeft het weer overgenomen van CBS waar ik zelf in mijn schooltijd een maand heb gewerkt. Er was voor mij ook veel herkenbaar zoals de persmachines en de galvanische afdeling, ook de geluidsinstallatie die voor de muziek in de perserij zorgt, is al zeker 35 jaar oud. Dank aan Anouk Rijnders voor de fantastische rondleiding.

 

De draaitafeltest

 

image001

 

Op de avond gaan we een aantal platenspelers vergelijken onder regie van clublid Berend Duinkerken,  hem beschouwen we inmiddels als de vinyl guru en hij krijgt ook regelmatig verzoeken van leden om de draaitafel af te stellen en te testen. Ook voor advies over welke element arm en loopwerk combinatie het beste is kun je terecht bij Berend,  hij heeft een goed beeld van welke onderdelen met elkaar matchen en welke niet.

 

Berend begint de avond met zijn bij elkaar geknutselde Thorens, het betreft een TD160 met een SME3009 series III arm. Hierin gemonteerd een clear audio element van 180 euro, geen dure combinatie of highend maar wel door iemand onderhanden genomen die verstand van zaken heeft.

 

De volgende aanpassingen hebben plaatsgevonden:

  • Vering vervangen door de zwaardere types van de TD126, deze kwamen vrij nadat de TD126 was opgewaardeerd met betere vering.
  • De bodemplaat verwijderd en vervangen door hoekstukken, met een open onderkant is het geen kastje meer met zijn vervelende resonanties.
  • Een speciale montageplaat voor de SME arm.

image003

Berend, onze vinyl guru

 

Na het draaien van een paar platen laat Berend horen wat de toegevoegde waarde van een speciale voeding voor de motor betekent, met enige verbazing konden we vernemen dat er een duidelijke verbetering was. Er kwam veel meer rust in het geheel en tot mijn verbazing was dit zelfs aan de S klanken te horen, hoe zou dit komen? Is het de netvervuiling die door de motor  wordt rondgestrooid? Zijn het de trillingen die worden verminderd? Geen idee maar een platenspeler presteert aanzienlijk beter met een mooie schone sinus spanning.

De volgende tweak is de aandrijfsnaar, ook dit werkte verrassend! Het verschil tussen een standaard origineel, een iets duurdere of een nog iets duurdere was weer duidelijk hoorbaar. De kwaliteit van de snaar is duidelijk terug te horen in het klankresultaat,  ook dit valt niet echt technisch te verklaren zolang het niet terug te horen en te meten is in de wow en flutter cijfers.

Bovenstaande mods kosten niet eens de wereld en doen al meer dan het geld investeren in een duur element, volgens Berend wordt dan oop 50% van de klank bepaald door het loopwerk, 30% door de arm en 20% door het element. We moeten ons realiseren dat een naald in een groef signalen overbrengt van enkele microns en dat elke externe trilling al hoorbaar iets doet, het blijft dan ook een uitdaging om zoiets goed te krijgen.

We luisteren nog even naar wat muziek en dan stappen we over op de volgende draaitafel van Ed,  dit is een Nottingham Audio Spacedeck met Wave mechanic voeding, Mörch UP4 arm en een ZYX R1000 airy2 copper low output Element. Deze draaitafel wordt aangevuld met een mat (Boston The Mat 2) en verder is het lager aangepakt om tot een lagere speling te komen, dit is ook een zeer cruciaal onderdeel van de draaitafel. Op aanraden van Berend wordt er derailleur olie gebruikt voor de smering van het lager, volgens hem het beste wat je kan gebruiken.

Het is puur genieten van deze mooie draaitafel, het geluid is levendig en open en de nadelen van een unipivot arm zijn niet echt hoorbaar. Wel zou de arm nog iets zwaarder moeten zijn om de resonantie naar beneden te brengen,  Berend test dit met de testplaat en de resonantie valt kwa uitslag best mee maar is aan de hoge kant.

Na het draaien van een paar platen laat Berend horen wat de toegevoegde waarde van een speciale voeding voor de motor betekent, met enige verbazing konden we vernemen dat er een duidelijke verbetering was. Er kwam veel meer rust in het geheel en tot mijn verbazing was dit zelfs aan de S klanken te horen, hoe zou dit komen? Is het de netvervuiling die door de motor  wordt rondgestrooid? Zijn het de trillingen die worden verminderd? Geen idee maar een platenspeler presteert aanzienlijk beter met een mooie schone sinus spanning.

De volgende tweak is de aandrijfsnaar, ook dit werkte verrassend! Het verschil tussen een standaard origineel, een iets duurdere of een nog iets duurdere was weer duidelijk hoorbaar. De kwaliteit van de snaar is duidelijk terug te horen in het klankresultaat,  ook dit valt niet echt technisch te verklaren zolang het niet terug te horen en te meten is in de wow en flutter cijfers.

Bovenstaande mods kosten niet eens de wereld en doen al meer dan het geld investeren in een duur element, volgens Berend wordt dan oop 50% van de klank bepaald door het loopwerk, 30% door de arm en 20% door het element. We moeten ons realiseren dat een naald in een groef signalen overbrengt van enkele microns en dat elke externe trilling al hoorbaar iets doet, het blijft dan ook een uitdaging om zoiets goed te krijgen.

We luisteren nog even naar wat muziek en dan stappen we over op de volgende draaitafel van Ed,  dit is een Nottingham Audio Spacedeck met Wave mechanic voeding, Mörch UP4 arm en een ZYX R1000 airy2 copper low output Element. Deze draaitafel wordt aangevuld met een mat (Boston The Mat 2) en verder is het lager aangepakt om tot een lagere speling te komen, dit is ook een zeer cruciaal onderdeel van de draaitafel. Op aanraden van Berend wordt er derailleur olie gebruikt voor de smering van het lager, volgens hem het beste wat je kan gebruiken.

Het is puur genieten van deze mooie draaitafel, het geluid is levendig en open en de nadelen van een unipivot arm zijn niet echt hoorbaar. Wel zou de arm nog iets zwaarder moeten zijn om de resonantie naar beneden te brengen,  Berend test dit met de testplaat en de resonantie valt kwa uitslag best mee maar is aan de hoge kant.

 

image005 image007

De beide spacedecks met verschillende arm element combinaties.

 

Na de pause stappen we over naar de derde platenspeler, opnieuw een spacedeck maar nu met een SME IV arm plus een vd Hul Frog gold element. Met dezelfde muziek klinkt het iets minder levendig maar wel heel precies,  tracking en resonantietest doen het ook prima en laat niets te wensen over.

De klank is iets ander, wat warmer of wat minder open of zoals een enkeling opmerkte een typisch vd Hul geluid. Dat laatste is niet helemaal waar want een vd Hul element kan ook opener klinken, het zou wel eens aan de bekabeling kunnen liggen.

Berend legt uit wat de samenhang is tussen arm en loopwerk, in deze combinatie is zowel de arm als het loopwerk erg energie absorberend en daarom niet helemaal een gelukkige combinatie omdat het iets teveel van het goede wordt. Het blijft verder een smaakkwestie van wat je mooier vindt en er valt met andere zaken ook nog heel wat te tweaken,  wel of geen puk dat gaf ook nog wat punten tot discussie.

En dan de verrassing! We sluiten de Wave mechanic voeding aan op deze draaitafel want die draaide tot nu toe op het lichtnet,  je weet niet wat je meemaakt als je deze aansluit! Het brengt de draaitafel echt op een hoger plan, meer 3D plaatje en veel meer rust nog…. Dit is voor mij nu het eerste wat ik wil aanpassen in mijn audioset. Voor mij als techneut is het haast niet te begrijpen waarom het zoveel uitmaakt want zo slecht is het lichtnet nu ook weer niet…..of wel. Ik vond de invloed van de snaar ook al heel apart bij de Thorens, zoals Berend al zei in het begin het loopwerk is het meest bepalend voor het geluid en niet het element.

 

Al met al beleven we een zeer interessante avond waarbij de volgende zaken aan bod waren:

 

  • De match tussen arm en loopwerk
  • Combinatie element en arm en de resonantiefrequentie
  • Invloed van snaren van verschillende kwaliteit
Invloed van de voeding van de motor

De voorversterking van Array

 

Als uitsmijter draaien we nog een plaat van The Rolling Stones van een Russische persing, dat was niet verkeerd en de plaat leek zelfs als nieuw. Dat dan weer wel belicht tegen de opname kwaliteit uit medio jaren 60, dus geen diepe bassen enzo en pingpongstereo.

 

Met dank aan Ed, Berend en mijzelf voor het beschikbaar stellen van de draaitafels, Berend voor de presentatie en Arie vd Wind voor de JBL luidsprekers. Daarnaast hadden we nog de voorversterking van Array en een Threshold eindversterker welke zijn meegenomen door Berend, Rob en mijzelf.

 

A Herweijer

Na de pause stappen we over naar de derde platenspeler, opnieuw een spacedeck maar nu met een SME IV arm plus een vd Hul Frog gold element. Met dezelfde muziek klinkt het iets minder levendig maar wel heel precies,  tracking en resonantietest doen het ook prima en laat niets te wensen over.

De klank is iets ander, wat warmer of wat minder open of zoals een enkeling opmerkte een typisch vd Hul geluid. Dat laatste is niet helemaal waar want een vd Hul element kan ook opener klinken, het zou wel eens aan de bekabeling kunnen liggen.

Berend legt uit wat de samenhang is tussen arm en loopwerk, in deze combinatie is zowel de arm als het loopwerk erg energie absorberend en daarom niet helemaal een gelukkige combinatie omdat het iets teveel van het goede wordt. Het blijft verder een smaakkwestie van wat je mooier vindt en er valt met andere zaken ook nog heel wat te tweaken,  wel of geen puk dat gaf ook nog wat punten tot discussie.

En dan de verrassing! We sluiten de Wave mechanic voeding aan op deze draaitafel want die draaide tot nu toe op het lichtnet,  je weet niet wat je meemaakt als je deze aansluit! Het brengt de draaitafel echt op een hoger plan, meer 3D plaatje en veel meer rust nog…. Dit is voor mij nu het eerste wat ik wil aanpassen in mijn audioset. Voor mij als techneut is het haast niet te begrijpen waarom het zoveel uitmaakt want zo slecht is het lichtnet nu ook weer niet…..of wel. Ik vond de invloed van de snaar ook al heel apart bij de Thorens, zoals Berend al zei in het begin het loopwerk is het meest bepalend voor het geluid en niet het element.

 

Al met al beleven we een zeer interessante avond waarbij de volgende zaken aan bod waren:

 

·         De match tussen arm en loopwerk

·         Combinatie element en arm en de resonantiefrequentie

·         Invloed van snaren van verschillende kwaliteit

Invloed van de voeding van de motor

 

image009

De voorversterking van Array

 

Als uitsmijter draaien we nog een plaat van The Rolling Stones van een Russische persing, dat was niet verkeerd en de plaat leek zelfs als nieuw. Dat dan weer wel belicht tegen de opname kwaliteit uit medio jaren 60, dus geen diepe bassen enzo en pingpongstereo.

 

Met dank aan Ed, Berend en mijzelf voor het beschikbaar stellen van de draaitafels, Berend voor de presentatie en Arie vd Wind voor de JBL luidsprekers. Daarnaast hadden we nog de voorversterking van Array en een Threshold eindversterker welke zijn meegenomen door Berend, Rob en mijzelf.

 

A Herweijer

 

 

Laatst aangepast op donderdag, 20 september 2012 07:23