Oktober 2016 - MQA met Viertron
zondag, 06 november 2016 14:21

Sinds een jaar of twee horen we regelmatig over MQA in de audiowereld. MQA staat voor Master Quality Authenticated. Het komt erop neer dat wij met MQA eindelijk de muziek zouden moeten horen zoals de artiest/producer heeft bedacht. Hierover verderop inhoudelijk meer, eerst de korte geschiedenis.

 

 MG 5741

 

Meridian

MQA is het geesteskind van Bob Stuart. Bob richtte het audiomerk Meridian op in 1977 en was vaak koploper als het ging om introducties van nieuwe technieken of zelfs nieuwe apparaten. Zo was Meridian de eerste Britse fabrikant met een CD-speler en de eerste fabrikant met actieve luidsprekers voor in de huiskamer. Ook was Meridian verantwoordelijk voor de compressie van audio op DVD’s. Deze techniek is via Dolby gelicenseerd en bekend geworden. Bob Stuart is altijd als een bezetene bezig geweest om de best mogelijke geluidsreproductie te bieden via zijn apparatuur.

Eind 2014 was daar MQA. Omdat MQA door de gehele audiowereld zou moeten worden ondersteund, is ervoor gekozen om MQA binnen een apart bedrijf onder te brengen los van Meridian Audio.

AZ-show

In februari ontmoetten wij (René en ondergetekende) op de AZ Audioshow Marijn Nederlof van Viertron, al vele jaren importeur van onder andere Meridian. Opvallend was dat Marijn daar weigerde een MQA demo te geven omdat hij vond dat op de audioshow niet de optimale ervaring kon worden geboden. Onze nieuwsgierigheid was gewekt! Een afspraak werd gemaakt om later in het jaar eens een demo te komen geven bij ACV. Het was in oktober zover.

Marijn is een zeer enthousiaste man die beschikt over ruime kennis over het onderwerp en dit heel fijn kan overbrengen. Door middel van vergelijkingen met bijvoorbeeld fotografie ontstaat een betere beeldvorming. Een leuk verhaal is dat van Neil Young met zijn Pono project. Het doel was vergelijkbaar met dat van MQA: muziek zoals de artiest heeft bedoeld laten klinken in de huiskamer of koptelefoon. Bedoeling was dat MQA gebruikt zou worden als onderscheidende techniek. Toen Young het echter exclusief wilde gebruiken op zijn Pono speler ging de deal niet door. Daardoor is de Pono uiteindelijk een vrij normale hires speler geworden.

 MG 5746

 

Het doel van MQA

Het doel van MQA is eigenlijk eenvoudig, vertelt Marijn. Hoe kunnen wij muziek horen zoals die goedgekeurd en vastgelegd is op de master, inclusief ambiance en psycho akoestische informatie. Vroeger was de master een tape, tegenwoordig meestal een computerbestand.

In de reis naar onze eindapparatuur gaat er van deze informatie vaak nogal wat verloren. Denk bijvoorbeeld aan minder optimale AD (analoog-digitaal) conversie in de studio, filtering enzovoorts. Vaak genoemd zijn de afwijkingen in tijds- en amplitude informatie door deze bewerkingen. Omdat onze oren en bijbehorend verwerkingscentrum in onze hersenen zo ongelooflijk verfijnd zijn, dragen ook minieme afwijkingen bij aan een minder fijne, natuurlijke zo je wilt, luisterervaring.

Is het doel van MQA vrij simpel, het proces waarmee dit wordt gerealiseerd lijkt dat niet. Hoe zorg je er bijvoorbeeld voor dat een van mastertape gemaakt digitaal bestand (voor bijvoorbeeld Cd)  wordt ontdaan van ‘fouten’ in de toen gebruikte converter-apparatuur? Volgens Marijn kan dit en het kan zelfs zover gaan dat tot ‘voorbij het mixing console’ kan worden geanalyseerd, zodat bijvoorbeeld weggedrukte microfoonkarakteristieken weer hoorbaar kunnen worden gemaakt. Magisch? Het lijkt wel.

Het uiteindelijke MQA-bestand is een hires (hoge resolutie) FLAC-bestand met een aantal speciale kenmerken:

  • Compact formaat in een 44.1 of 48 kHz bestand, door slimme compressie van de hires informatie in de headroom en ruisgebieden van het bestand, die toch niet worden gebruikt. MQA maakt hier uitgepakt op een MQA compatibele DAC weer een hires bestand van. De compressie wordt geclaimd lossless te zijn
  • Iinstructies voor de DAC, waarmee deze de geauthentiseerde muziek kan reconstrueren
  • De FLAC-file is ook op gewone DAC’s afspeelbaar. Je hoort dan niet correcties die zitten opgesloten in de MQA-informatie
  • De muziek kan als bestand worden afgespeeld (je bezit de muziek dus zelf die je hebt gedownload) of als stream (de muziek komt van online streaming services zoals Tidal).
  • Mogelijkheid tot bescherming van het materiaal. Bij dit item schrokken wij ons een hoedje: gaan we nu weer het DRM spelletje krijgen dat ook speelde bij Windows en Apple? Nee zei Marijn, de reden dat materiaal kan worden beschermd is voor bijvoorbeeld de volgende situatie: zangeres Adèle wil graag haar nieuwe album luisteren op haar eigen muziekspeler. Maar ze wil natuurlijk niet dat dit nog niet uitgebrachte nummer ‘lekt’. Dan kan het unieke serienummer van haar MQA compatibele speler worden gekoppeld aan het FLAC-bestand en het is alleen te luisteren door haar. Ook al krijgt iemand anders het bestand, hij kan er niets mee.

De instructies in het FLAC bestand die zijn bedoeld voor instelling van de MQA-compatibele DAC is volgens Marijn goed vergelijkbaar met lenscorrectie in bijvoorbeeld Photoshop: als je weet met welk objectief een foto is genomen, dan kun je deze informatie gebruiken om het beeld te verbeteren, waardoor je afwijkingen door het lenzenstelsel zoveel mogelijk wegwerkt. Voor dit doel worden lensprofielen gebruikt. Zonder dit profiel zie je de foto ook maar dan met de onvolkomenheden van de lens (vervorming, kleurafwijking enz.).

Vrschillende MQA conversiemethoden

Er zijn drie manieren om de omzetting naar MQA te doen:

  1. Moderne, digitale, opnames worden geheel volgens MQA-richtlijnen gemaakt en vastgelegd
  2. Bestaande opnames (bestanden) worden handmatig voorzien van de juiste parameters zoals welke DAC is toentertijd gebruikt voor de conversie
  3. Automatisch herkenningsproces, waarbij via zgn. fingerprinting eigenschappen van de oorspronkelijke master worden vastgesteld


Moderne opnames kunnen van begin tot eind met het MQA proces worden gevolgd. Voor oudere opnames geldt dit niet en moet voor opties 2. of 3. worden gekozen. Optie 2. is arbeidsintensief en dat werkt niet voor miljoenen nummers.

Op dit moment draait het automatische proces zoals gemeld in optie 3. op volle toeren bij het 7 digital server park in Engeland. Dat wil zeggen dat de muziekbestanden van de aan MQA gecommitteerde platenmaatschappijen (in ieder geval Warner en Universal, Sony heeft zich vooralsnog niet gecommitteerd) worden omgezet naar MQA. Eind van dit jaar zou er dan een zeer grote hoeveelheid MQA-files als stream beschikbaar moeten komen via Tidal. Het ziet er dus naar uit dat MQA 2 jaar na introductie eindelijk binnenkort groots in de markt gaat worden gezet. Ook komt Meridian dan met een prijsgunstigere MQA-compatibele streamer dan de bij ons beluisterde streamer. Het door ons beluisterde  type 818 kost ca. 12.000 euro, de kleinere heeft typenummer 218, met een DAC erin, en zou zo rond de 1000 euro uit moeten komen.

Ook komen andere fabrikanten met MQA-apparatuur, bijvoorbeeld Bluesound en Mytek. Zodat het hopelijk geen Meridian-feestje blijft.

Meegebrachte apparatuur

Marijn bracht de volgende apparatuur mee:

- Soloos Media Core 200. Dit is een server met muziekbestanden (NAS)

- 818 MQA reference streamer. Deze stuurt via netwerkbekabeling de 5200 speakers digitaal aan.

- Set actieve luidsprekers type DSP5200SE. Deze luidsprekers beschikken per speaker over een eigen MQA compatibele DAC. Er werd geen roomcorrectie toegepast, die mogelijkheid hebben deze speakers wel.

 MG 5763

 

Luisteren

Gelukkig was het bij deze demo mogelijk om een a/b vergelijking te doen. Dat wil zeggen luisteren naar de MQA-versie van een nummer en ook de ‘normale’ versie. De bron van beide was hetzelfde zodat er eerlijk kon worden vergeleken.

Er was keuze uit een ruime variatie aan muziek. We luisterden onder anderen naar Lady Gaga, Dire Straits, Jazz at the Pawnshop en wat muziek van 2L Music, een label uit Noorwegen dat muziek in vrijwel ieder denkbaar formaat van MP3 t/m DSD en MQA uitbrengt.

De invloed van MQA verschilde per track. Over het algemeen kan worden vastgesteld dat bepaalde details in de muziek en dat omgevingsgeluiden en -reflecties bij akoestische opnames beter hoorbaar kunnen worden gemaakt (ambiance). Akoestische opnames bijvoorbeeld worden, eenvoudig gezegd, echter. De drum in Take Five (Brubeck) kreeg een prachtige plek met meer plaatsings- en ruimte informatie dan dat ik normaal hoor.

Verder viel in het algemeen op dat bij deze set op mijn plaats linksachter toch goed diepte kon worden gehoord en ook de rechterspeaker was goed te horen. Dat is in onze luisterruimte niet altijd het geval. Ook de set leek bij ons op zich al goed te presteren.

Al met al een bijzonder interessant verhaal en een overtuigende demo. Ik wil Marijn van Viertron van harte bedanken en ben benieuwd of en hoe MQA gaat worden opgepikt.

sander

Laatst aangepast op zondag, 06 november 2016 14:41