Verslag van de ACV bijeenkomst Woensdag 19 juni 2002

Onderwerp: Lezing David van Holst, Samurai Akoestiek, Amsterdam

Voorafgaande aan de lezing deelde ons ACV-lid Harry Verduin een aantal Staedtler kleurstiften uit. Die zijn bedoeld als tweak bij weergave van cds, door de rand van de disk te beschrijven zou de strooilichtreflectie worden tegengegaan. Hij had er zelf positieve ervaring mee. Leden werden opgeroepen om te proberen en hun ervaringen aan hem door te geven.

Motto van de avond: meten is weten!

Ter afwisseling met de vele muzikale demo's werd deze avond uitgebreid stil gestaan bij de rol van de basis van muziekreproductie weergave: akoestiek. Bij deze seizoenafsluiting zou David van Holst ons gaan vertellen over de rol van de akoestiek op de weergave van muziek in een ruimte. Bij het ontwerp van een luidsprekers moet men natuurlijk ook de akoestische eigenschappen van een ruimte meenemen. Daarnaast bevat ook de bij muziekweergave gebruikte electronica akoestisch gevoelige componenten. Kortom, een onderwerp welk interessant was voor alle zelfbouwers als wel voor iedere andere muziekliefhebber.

David van Holst werkt via zijn bedrijf Samurai uit Amsterdam aan het oplossen en adviseren bij allerlei problemen relateerd aan akoestiek. Muziekreproductie is daar maar een deelgebied, maar wel iets wat hem als gitarist zijn nauw aan het hart legt. Bedrijven zowel als de particulier kunnen bij hem (Samurai ) terecht. Voor particulieren werkt hij op basis van een betaalbaar uurtarief. Na een dagje meten en kijken naar de probleemomgeving kan hij adviseren over de te nemen maatregelen. Indien nodig probeert hij de problemen op te lossen met behulp van door hem speciaal op maat ontworpen en gemaakte akoestische contructies (dempers, refectoren, diffusoren, absorbers, etc). Natuurlijk bij verbetering van bestaande situaties, maar ook in de ontwerpfase biedt Samurai zijn diensten aan.

Het werkterrein omvat o.a. de volgende deelgebieden:

• bouwakoestiek
• zaalakoestiek
• lawaaibeheersing
• onderwaterakoestiek
• psycho-akoestiek
• etc

Deze avond behandelde hij diverse fysieke natuurkundige parameters en grootheden welke men gebruikt om de akoestiek van een ruimte te omschrijven in hun relatie tot muziek/geluidsweergave. Daarbij werden een aantal vaak voorkomende problemen bij de weergave besproken. Omdat David gaat gezien zijn technische opleiding in de akoestiek altijd uit van een wetenschappelijke benadering van de materie. Hij schuwde dan ook het niet om bepaalde mooie (verkoop)praatjes, fabels, mythen, etc waarvan iedereen er wel een paar kent binnen het hifi-wereldje, genadeloos tegen het licht te houden en te ontrafelen.

Wegens de innige relatie van akoestiek met de functie van het menselijk gehoor, lichaam en hersenen, heeft David van Holst daar ook de nodige kennis van verzameld. Het was hem daarbij opgevallen hoe weinig er eigenlijk op dit moment voor handen is. Veel fenomenen op dit gebied zijn nog niet goed (= wetenschappelijk verantwoordt) uitgezocht.

Stof genoeg voor een zeer boeiende, lange avond! Zo op papier lijkt het allemaal een droog verhaal, maar David wist zijn verhaal voldoende levend te houden. Doorspekt met anekdotes, kwinkslagen en leuke zijpaadjes hield hij de toehoorders bij de les en hield de algemene lijn goed vast. Wegens de diepgang van de aan bod komende natuurkundige theorie was het ook wel noodzakelijk om bij de les te blijven!

Er werden deze avond opvallende veel vragen gesteld, een vingerwijzing voor de betrokkenheid en aandacht van de toehoorders. Via een flip-over werd de lezing door Davis toegelicht en inzichtelijk gemaakt. Een aantal conclusies kom uw verslaggever gaandeweg trekken. Wegens de ingewikkelde natuurkundige fenomenen en de vele in elkaar grijpende parameters is een wetenschappelijke benadering bij problemen op akoestisch, muzikaal gebied zeer aan te bevelen. Goede muziekweergave is eigenlijk dit een verwarrend begrip. De weergave is afhankelijk van de waarnemer, in dit geval de luisteraar (– tegen woordig ook vaak een kijker- red).

Goed volgens natuurkundige benadering betekent dan een goede reproductie van de akoestische omgeving van het origineel. Een complete 'recreatie' zou men kunnen zeggen. Alleen al het feit dat deze recreatie deels door interpretatie in de hersenen plaatsvindt, maakt het al schier onmogelijk om tot een zogenaamde 'werkelijkheids' of 'natuurgetrouwe' weergave te komen waar zoveel onder ons – de audiofielen - naar streven. Uit het betoog van David van Holst kwam niettemin ook naar voren dat desondanks toch vaak een redelijk weergave kan worden gekregen door te werken vanuit een aantal basisbegrippen en de theorie nooit uit het oog te verliezen. Er liggen namelijk daarbij valkuilen en voetangels genoeg op de weg.

Als illustratie kan het door David van Holst ontworpen en op de avond geshowde audiorack dienen. Rackontwerp is ook vaak onderwerp van felle discussies. Davis's rack is geheel volgens zijn wetenschappelijk principes ontworpen. En het geheel ziet er bovendien nog schitterend uit. Deze racks zijn bij hem te koop.

    Audiorack van Samurai

Basis van het rack vormen de stijfheid van materiaal en contructie, gewicht of beter de massa van de materialen en het totale rack en demping van trillingen. Vaste verbindingen zijn preferend, ook t.o.v. schroefverbindingen. Zo kort mogelijke platen als schapruimte zijn beter dan brede, door hun grotere stijfheid. Dempingsfactor van spikes zoals veel gebruikt bij andere racks wordt vaak overschat. Op de goede plek in de constructie kunnen zij gunstig werken door de hoge contactdruk die ontstaat op de (stabiele) ondergrond.

Voor de electronische componenten die een plaatsje moeten vinden op/in het rack geldt in wezen hetzelfde. De massa van de omkasting is, samen met de stijfheid, een belangrijke factor in het voorkomen van trillingen en resonanties. Onderzetters (kastvoetjes) werken daarbij veelal als massa-veer systeem welke als kenmerk heeft dat het één resonantiefrekwentie heeft. De veel gebruikte rubber voeten onder electronische apparatuur kunnen bij gebruik met een apparaat van lage massa er juist voor zorgen dat de resonantiefrekwentie binnen het hoorbare gebied valt, aldus een omgekeerd effect van wat men wil bereiken! Spikes bieden hiervoor om dezelfde redenen vaak geen alternatief.

Hoewel het moeilijk viel de discussie over het onderwerp te beindigen, kwam uiteindelijk aan deze lange, uiterst leerzame en genoeglijke avond ook weer een eind. David van Holst heeft nog stof genoeg om vele avonden te kunnen vullen. Wellicht een volgende keer over psycho-akoestiek, geillustreerd met muziekfragmenten?