SACD meerkanaalsdemo

Ik weet het zeker. Dit kan echt niet meer! Met schaamrood op mijn kaken zit ik vanaf nu op verjaardagsfeestjes. En ik kan er echt niet omheen, ik zal 't moeten opbiechten. Na deze clubavond begin ik er steeds meer van overtuigd te raken dat geluidsreproductie met behulp van 2 luidsprekers heel binnenkort passé is. Alle signalen zijn er: hardware wordt tegenwoordig heel vaak standaard met 5 of meer kanalen geproduceerd, en ik heb de indruk dat er door het grote publiek nauwelijks iets anders meer wordt gekocht.

Door meerkanaals geluidsweergave wordt de luisteraar, zo is de gedachte, letterlijk in de muziek geplaatst. Er zijn in de loop van de tijd verschillende systemen geïntroduceerd. Begin jaren 70 was er quadrofonie, een voor die tijd zeer ambitieuze techniek: op een vinylplaat waren 4 kanalen vastgelegd in 1(!) groef. Met behulp van een speciaal element, 4 monoversterkers en uiteraard luidsprekers werd de muziek weergegeven. Het is nooit een succes geworden. Het meerkanaalssucces is niet afkomstig vanuit de muziekindustrie, maar vanuit de filmwereld: eind jaren 70 werden films met behulp van meerdere geluidskanalen weergegeven. Voor thuistoepassingen volgde jaren later Dolby Surround, en nu hebben we tenminste 3 manieren om meerkanaals geluid (digitaal) vast te leggen:

• Dolby Digital 5.1 (DVD, 12-voudige geluidscompressie)
• DTS (DVD, 5-voudige compressie)
• DVD-Audio (DVD, PCM techniek, geen compressie)
• SACD (Super Audio CD, DSD techniek, geen compressie)

De meest uitgebreide meerkanaals opstelling in de huiskamer is die met 3 voorluidsprekers (1 center, 1 links en rechts), 2 achterluidsprekers en een subwoofer. Omdat de subwoofer niet het volledige geluidsspectrum laat horen, spreken we van een 5.1 kanaals opstelling.

Eric Put is lid van Audio Club Velsen en werkt bij Sony. Hij heeft al eerder een demo gegeven met 2-kanaals SACD, en vond het een uitdaging om een meerkanaals SACD te verzorgen. Een meerkanaals demo met een groep van 20 mensen is niet zonder gevaar, het is namelijk onmogelijk om iedere luisteraar dezelfde impressie te geven: een stoelendans is daarom standaard onderdeel van zo'n demo.

De eerste helft van de demo draaide Eric met name korte fragmenten, waarmee hij wilde laten horen hoe divers de interpretatie van geluidstechnici (en artiesten) is over meerkanaals opnames. Sommige, met name de klassieke, stukken gebruiken de achterkanalen voornamelijk om de acoustiek van de zaal beter weer te geven. Pop-opnames gebruiken de achterkanalen meestal voor 'ping pong' effecten, met hilarische drum- en gitaarpartijen die om de luisteraar heendraaien. Positieve uitzondering binnen de laatste categorie is overigens Frankie Goes To Hollywood met het nummer 'Welcome to the Pleasuredome'. Deze bijzondere SACD, die was meegenomen door René, voegde daadwerkelijk iets toe aan deze opname: dit nummer zit zo vol met geluidslagen dat weergave via 6 kanalen als een soort bevrijding lijkt te werken.

Eric bleek wederom een uitstekend verteller te zijn en gaf ons een goede impressie van de ontwikkelingen bij de fabrikanten, de licentie-strijd en de onzekere toekomst op het gebied van standaardisering. Hoewel SACD een geïsoleerde techniek lijkt, waarmee ik bedoel dat de overige technieken van het DVD-medium gebruikmaken, ziet Sony een grote toekomst weggelegd voor de Super Audio CD. De SACD is begonnen als stereodrager, maar al heel snel door Sony uitgebreid met meerdere geluidssporen. Eric sluit niet uit dat toevoeging van beeld (!) een concrete ontwikkeling zou kunnen worden, zodat SACD kan worden gebruikt als ultieme multimedia-CD, die DVD achter zich laat. Komt High Definition Televisie er dan toch nog?

Ik vond het een meer dan geslaagde avond. Het clubgevoel werd goed voelbaar door een levendige discussie onder de clubleden. En de set die Eric meenam was erg mooi en, da's ook belangrijk, relatief betaalbaar. Multikanaals muziekweergave is hier om te blijven, daarvan ben ik overtuigd geraakt. Of het wat voor u is, dat is heel persoonlijk. Ik zal 't voorlopig bij vinylweergave houden. Maar ik heb een wens die ik graag met u deel: zou het mogelijk zijn om eens in De Moriaan een echte quadrofonie-demo te houden? Misschien dat in januari, op onze ruil- en verkoopavond, een systeem kan worden samengesteld ;)

De Sony versterkers

En de luidsprekers

Gedemonstreerde apparatuur:

STR-VA555ES receiver
SCD-XA777ES SACD-speler
5 stuks SS-X90ED luidsprekers
Van den Hul bekabeling