Frans van Dooren: van Wisker IJmuiden
Introductie
Onze gastheer van de avond is Frans van Dooren van de firma Wisker uit IJmuiden. Zij zijn gespecialiseerd in Bang & Olufsen-apparatuur. Vanavond hebben wij het genoegen een exclusieve demonstratie te krijgen van het wel heel revolutionaire BeoLab 5 luidsprekersysteem, aangestuurd door de BeoSound 9000. Het is op zichzelf al heel bijzonder dat twee totaal verschillende werelden elkaar zo kunnen ontmoeten. De ene, een audioclub met mensen gericht op high-end audio en B&O, die van oorsprong toch een wezenlijk andere doelgroep bedient. B&O aanhangers hebben meestal niet zo’n interesse in de achterliggende techniek, maar juist wel in het design en het concept van de apparatuur. Daar staat B&O al zo’n 80 jaar om bekend. Ook nu zijn ze daar weer heel goed in geslaagd! Als je naar de BeoLab 5 kijkt, lijkt het wel een toestel uit één van de science-fiction films van Star Wars. Helemaal toen de luidsprekers zich automatisch aanpasten aan de luisterruimte .Tijdens deze akoestische inregeling komt namelijk onder de luidsprekers een microfoon naar buiten. Het leek R2D2 wel!
De BeoSound 9000 is ook een fraaie verschijning. De BeoSound 9000 kan zowel horizontaal in een kast geplaatst worden alsmede vertikaal op een fraai statief. of aan de wand. Grappig is dat na het inlezen van de CD’s het label altijd in de juiste positie geplaatst wordt. B&O denkt ook aan alles! Zeker op het gebied van design en gebruiksgemak. Het bedieningspaneel en de display kunnen voor de verschillende opstellingen aangepast worden. Met de Beo4 afstandsbediening kan het gehele systeem vanuit de luisterstoel bediend worden.
De Techniek
De Beolab 5 is een volledig actief systeem op basis van de combinatie van conventionele luidsprekertechniek met van een zogenaamde akoestische lens. Dit laatste principe is nog nooit in deze verregaande vorm toegepast.
De Beolab 5 bevat o.a. de volgende luidsprekereenheden: een B&O dome tweeter, een dome middentoner, een lage tonen speaker en tenslotte een grote 15" (inch) woofer onderin de kast, voor het sub-laag (NB naar beneden gericht, z.g.n."downward firing"). De tweeter en de middentoner zijn horizontaal geplaatst en stralen naar boven af tegen een akoestische lens . Deze zorgt voor een brede horizontale afstraling en veel minder vertikaal, waardoor bepaalde kamerinvloeden (van vloer en plafond) geminimaliseerd worden.
Voor het aanpassen van de lage tonen aan de luisterruimte, gebruikt B&O een Adaptive Bass Control (ABC) systeem en dat werkt als volgt: zodra je op het kalibratieknopje drukt, wordt het ABC geactiveerd. Een ingebouwde geluidssignaalgenerator stuurt een zogenaamd ‘wobble’ signaal, bestaande uit vier schillende frequenties, de ruimte in, wat vervolgens gemeten wordt door een microfoon die onder de kast is geplaatst en die voor het testen automatisch naar buiten komt. De complete testprocedure duurt ongeveer 2 minuten.
In de Beolab 5 zit een Digital Signal Processing (DSP) module ingebouwd. Deze module verzorgt een aantal functies zoals het actieve scheidingsfilter en de AD (analoog-digitaal) en de DA-conversie. Via DSP worden ook diverse interne controlefuncties geregeld, waaronder de volumeregeling en de temperatuur van de spreekspoelen van de luidsprekerunits. De DSP corrigeert de weergave als de temperatuur van de spreekspoel varieert. Dit gebeurt om een lineaire geluidsweergave te waarborgen.
In de Beolab 5 zitten vier separate eindversterkers ingebouwd met een totaal vermogen van 2500 watt. Er wordt van een nieuwe ICE eindversterkertechniek ingezet, die als voordeel een extreem hoog rendement van 90%. Het grote voordeel hiervan is dat ondanks het hoge afgegeven vermogen, met deze techniek zeer compacte versterkers gebouwd kunnen worden, omdat die weinig warmte produceren door gebruik te maken van een klasse D schakeling. Bij de klasse D versterkertechniek loopt er geen ruststroom door de eindtransistoren, maar vragen en gebruiken ze alleen stroom uit de voeding op het moment dat er vermogen afgegeven moet worden.
De BeoLab 5 wordt normaal gesproken digitaal aangestuurd door de BeoSound 9000. Maar het is ook mogelijk de BeoLab 5 analoog door een willekeurige analoge voorversterker aan te sturen.
Luisteren
Nadat Frans beide luidsprekers zichzelf had laten kalibreren, waardoor deze zich automatisch aangepast hadden aan de luisterruimte, werden de eerste muziek fragmenten ten gehore gebracht. Het geluid klonk over het algemeen evenwichtig en uitgebalanceerd. Wat mij opviel was dat er iets mis leek met de laagweergave. Het laag was te overdreven, wat men juist van zo’n zelfregulerend systeem niet direct verwacht. Er was waarschijnlijk iets misgegaan tijdens het kalibreren. Daarop werd besloten om het systeem te herkalibreren. Bovendien waren intussen de eigenschappen van de luisterruimte gewijzigd omdat die inmiddels was volgestroomd met mensen. De nieuwe kalibratie nam wederom een paar minuten in beslag. Bij een aantal clubleden werd hierdoor hun (on)geduld enigzins op de proef gesteld. Na de inregeling werd het afspelen van de muziek hervat. Maar ook nu ging het helaas weer mis! Besloten werd dan de luidsprekers maar analoog aan te sturen.
De BeoSound 9000 beschikt over een eigen toonregeling. Door met de lage toonregeling het laag wat te verminderen, werd de laagweergave tot een acceptabel niveau teruggeschroefd. De rest van de weergave klonk harmonieus, met een enorme spreiding. De plaats van de luidsprekers is moeilijk vast te stellen. De luidsprekers hebben een snelle "attack" wat zich uit in een goede percussieweergave.
Wel miste ik ambiance en diepte in de muziekweergave. Op de een of andere manier werd ik niet geraakt door de muziek. Het klonk wel strak en groots en het kon loeihard! Maar toch klonk het minder spannend en minder pakkend dan wat ik gewend ben. Soms had ik het gevoel dat er ontzettend veel werd geregeld en gesleuteld in de signaalweg o.a. door de loudness-regeling. Sorry, maar daar zijn mijn oren nu eenmaal heel gevoelig voor.
Tot slot (1)
Ik moet zeggen, B&O heeft een knap staaltje werk afgeleverd. De beluisterde set ziet er erg fraai uit en zal menig huiskamer kunnen opluisteren. De set biedt bovendien veel waar voor zijn geld. Men krijgt er namelijk een compleet systeem voor inclusief roomcorrectie, een subwoofer, vier eindversterkers, een elektronisch cross-over en een A/D-D/A convertor. Plus een uniek uiterlijk. Dan valt de gevraagde 15 mille voor een stel Beolab 5 luidsprekers en 4 mille voor de BeoSound 9000 + AB wel mee. Zeker als je het vergelijkt met sommige high-end merken met vaak echt astronomische prijzen.
Namens de ACV wil ik Frans bedanken voor deze verrassende B&O avond.
Roland Neervoort
Gebruikte apparatuur
Voorversterker/CD speler: BeoSound 9000
Luidsprekers: BeoLab 5 systeem.
Bang & Olufsen Nederland B.V.
Internet: http://www.bang-olufsen.nl
Meer informatie
Frans van Dooren
Bang & Olufsen Wisker IJmuiden
Marktplein 48
1972 GC IJmuiden.
Tel. 0255 - 52 60 70
Fax 0255 - 52 76 63
E-mail:
Internet: www.wisker.nl
(1)Naschrift Frans van Dooren
Jammer dat de speakers niet hebben geklonken zoals zou kunnen, verre van dat zelfs. Na overleg met Bang & Olufsen hebben wij het volgende moeten concluderen. In bepaalde ruimten kon het gebeuren dat de kalibratie mis ging door de specifieke geluidstrillingen in die ruimten. Ik ben bang dat dit daar ook speelde. Na terugkomst in onze winkel heb ik deze speakers weer aangesloten en na kalibratie klonken ze zoals ze moeten klinken.
Door Bang & Olufsen is inmiddels de software aangepast en daarmee moet dit probleem opgelost zijn. Ik zou het plezierig vinden om uw clubleden nogmaals deze luidsprekers te kunnen laten horen, maar dan zoals het hoort.
Frans van Dooren.
Wisker IJmuiden