Verslag bezoek aan Polyhymnia 18 april 2007
Deze keer geen traditionele clubavond op onze thuisbasis, maar een bijzonder bezoek aan Polyhymnia studio’s in Baarn.
We worden verwelkomd door twee medewerkers van Polyhymnia: Erdo Groot en Matthijs Ruijter. Erdo verteld over de geschiedenis van het bedrijf en wat Polyhymnia zoal doet.
Polyhymnia was voorheen het Philips Classics Recording Centre opgericht in 1950 en in 1973 neergestreken in baarn . Het bedrijf was opgericht om top kwaliteitsopnames te maken voor artiesten op het Philips Classics label. Vele beroemde opnames, zoals de roemruchte Mahler opnames van het Concert gebouw orkest met dirigent Bernard Haitink, werden daar verwerkt. Polyhymnia is vanaf 1998 zelfstandig geworden nadat Philips zijn activiteiten in Baarn beëindigde. Om de traditie van hoogwaardige opnames in stand te houden, hebben een aantal voormalige medewerkers van Philips Classics een doorstart gemaakt, wat nu het huidige Polyhymnia is. Op het gebied van ontwikkeling is Polyhymnia een innovatief bedrijf. Als het niet op de markt te krijgen is, dan maken ze het zelf. Zo zijn o.a. microfoon voorversterkers zelf ontwikkeld, om aan de hoogste eisen te kunnen voldoen. Zo gebruiken zij ook speciale multikabels (wat zijn dat? Ed) die speciaal voor Polyhymnia door van den Hul zijn gefabriceerd. In Baarn bevinden zich geen opnames studio’s. De opnames vinden namelijk op locatie plaats. Zo reist het bedrijf de hele wereld af. Momenteel worden er erg veel opnames gemaakt in Rusland.
Na de introductie met koffie en cake worden we voor de rondleiding in twee groepen opgesplitst.
Zo komen we eerst in een studio waar oude analoge opnames ge-remasterd en omgezet worden in o.a. Direct Stream Digital (DSD) formaat. Daar worden Studer A80 machines voor gebruikt. Mechanisch zijn het werkelijk tanks, maar het electronische gedeelte is niet meer van deze tijd. En zo zijn de Studer recorders gemodificeerd. Polyhymnia heeft speciale voorversterkers modules gebouwd die het signaal rechtstreeks van de magneetkoppen versterken. In deze studio wordt o.a. oude quadrafonie opnames in vier kanaals + stereo in DSD formaat voor SACD omgezet. Voor CD weergave vindt er ook een PCM conversie plaats. Deze opnames worden door Pentatone heruitgebracht. We kregen een stuk van een opname te horen die quadrafonisch was opgenomen. Het is werkelijk verbluffend hoe goed destijds die opnames waren.
De volgende studio is speciaal ingericht voor multichannel mastering en editing. Matthijs legt het editing en mastering procédé uit. De ruwe DSD disk met de verschillende tracks die op locatie zijn gemaakt worden hier gemonteerd. Op aanwijzing van de sound-engineer of producer worden door middel van een draaiboek de tracks ge-edit. Dit gebeurd via speciale werkstations. Via software kan men een mix maken op de virtuele mengtafel. Op de werkstations is het gehele procédé te volgen.
In studio één legt Erdo uit hoe een multichannel opname tot stand komt. Er worden 5 microfoons gebruikt in een speciale opstelling. Daarnaast worden nog wat steun microfoons gebruikt om bepaalde details uit te kunnen lichten. Van dezelfde opname laat hij eerst een mono signaal horen uit de midden speaker. Zo moest het meer dan 50 jaar geleden geklonken hebben, toen er nog geen stereo beschikbaar was. Daarna werd de stereo mix afgespeeld. Dit is het geluid wat we gewend zijn. Uiteindelijk wordt de opname zoals deze gemaakt is, volledig surround afgespeeld. Ik krijg nu inderdaad meer het gevoel in de concert zaal te zitten. Je hoort nu veel meer de ambiance van de zaal.
Ik vond het bijzonder interessant om in de keuken van Polyhymnia te mogen kijken en luisteren. Ik heb daar zeker veel van opgestoken. En als ik Polyhymnia mag geloven is SACD nog lang niet dood. Zeker nu ik zie hoe veel nieuwe opnames in DSD formaat worden opgenomen en uitgebracht. Zeker voor klassieke muziek heeft het opnemen in multichannel een toegevoegde waarde. Voor pop muziek zie ik zelf in surround/multichannel minder toegevoegde waarde. Het eindresultaat vind ik vaak te gekunsteld. Ik denk dat voor pop muziek het PCM formaat op CD meer dan voldoende biedt. Maar dit is natuurlijk heel persoonlijk.
Erdo en Matthijs, mijn complimenten voor de fantastische demonstratie en rondleiding van jullie bedrijf! Namens het bestuur van Audio Club Velsen, wil ik jullie hartelijk danken van deze fijne avond.
Roland Neervoort
Bestuurslid ACV