Thema: practisch gebruik van streaming hi-res audio in en om huis.

Deze clubavond staat in het teken van een actueel thema, namelijk de wetenswaardigheden over het zogenaamde “ streamen”  van digitale audio en daarbij dan met name hoge resolutie audio. Naast de inmiddels al 25 jaar oude CD (en natuurlijk de aloude LP en andere analoge bronnen) hebben tal van andere digitale geluids- en videobronnen de consument inmiddels bereikt.Het begon met het downloaden van MP3 maar het is inmiddels door steeds betere kwaliteit (FLAC en WAV) ook doorgedrongen bij de serieuze muziekliefhebber, ook de komst van steeds grotere Harddisks speelt hierbij een belangrijke rol. MetStreaming audio/video via internet, thuisnetwerk, wifi of vaste ethernet aansluiting, IPod, separate DACs, audio-PCs en muziekservers, zijn er zoveel mogelijkheden ontstaan dat men al snel het spoor bijster raakt. De audiotechniek is intussen zodanig geëvolueerd dat de kwaliteit van de weergave het high-end niveau heeft bereikt.

Bestuurslid Roland Neervoort heeft zich er de laatste tijd in verdiept en vertelt ons nu over zijn recente ervaringen op dit gebied. Roland betoogt dat elke toepassing van de digitale audiotechniek zijn specifieke voor- en nadelen kent. Met elke digitale audiobron kan een via een bepaalde route een optimaal resultaat worden bereikt, indien daarvoor geschikt tot aan hoge resolutie audio aan toe. Onder hoge(re) resolutie wordt dan verstaan een gespecificeerde hogere resolutie dan de 44.1 kHz/16 bit PCM van de CD, zoals 24/96 of 24/192 PCM.

Daaronder valt de SACD en diverse op PCM gebaseerde technieken, tot aan de (meerkanaals) HD audio van DTS HD en Dolby HD aan toe.

Het hangt ermee samen hoeveel kwaliteit, apparatuur en gebruiksgemak men in huis wil halen. De componentkeuze is persoonlijk en hangt af van welke bronnen men afhankelijk is of welke bronnen men prefereert. En natuurlijk hangt daarnaast ook af van het besteedbare budget.

Een en ander wordt gedemonstreerd met een audio-installatie die in staat moet worden geacht om de verschillen goed te kunnen laten horen. De opbouw staat in grote lijnen in de eerste figuur aangegeven. Roland leverde voor deze avond de digitale bronnen en bestuurslid Arie Herweijer leverde de rest van de audioset. Zoals te zien is neemt de Stello DAC een centrale plaats in.

Arie vult het verhaal van Roland aan met zijn eigen ervaringen en vakkennis op het gebied van audiotechniek vanuit de professionele hoek.

Roland gaf eerst een overzicht van de geschiedenis van de digitale geluidsdragers en de audiotechniek die daarmee samenhangt. Die route loopt uiteen in diverse parallelle wegen, uitmondend in de huidige situatie met vele softwareformats, compressie- en codeertechnieken (“ audiocodecs”) en de bijpassende zeer diverse hardware. Om het gemakshalve tot het audiogedeelte te beperken: van algemeen ingeburgerde, soms niet al te audiofiele technieken zoals MP3, en de vele gelijksoortige varianten daarop tot de eerder genoemde hoogwaardige hoge resolutie audioformats.

Daarbij komt de vraag op hoe lang de audio nog primair beschikbaar is op schijfformaat zoals de aloude CD. Wordt BD een succes? Downloaden van alle formats, audio en video neemt nu al een aanloop tot een geweldige vlucht. Nu is dit voornamelijk het geval buiten Europa (USA, Japan). Binnen Europa is nu na het baanbrekende werk van Apple met I-tunes, voor audio een redelijk arsenaal aan mogelijkheden. Vooral voor MP3 tot aan CD-resolutie.

Hoogwaardige schijfformats zoals de DVD-audio en SACD zijn alweer goeddeels verdwenen of bedienen een kleine nichemarkt. Die kleinere markten zullen op zichzelf altijd wel kunnen blijven komen en gaan.

Downloaden van hoge resolutie lijkt echter met de kennis van nu de toekomst te hebben. Door de steeds weer groeiende mogelijkheden van internet  (hogere snelheden, meer mondiale  verspreiding, meer mogelijke downloadroutes en meer aanbieders) bieden steeds meer high-end/audiofiele labels deze mogelijkheden aan. Zodoende nemen de mogelijkheden de laatste jaren gestaag toe.

Volgens Roland doet het er in de toekomst steeds minder toe vanaf welk format de muziek vandaan komt. Een goede uitgeruste audioset, zoals die waarmee hij nu mee demonstreert kan in principe met vrijwel elk format uit de voeten. Gemeengoed zijn deze zaken echter nog lang niet. Dit blijkt ook tijdens de demonstratie met de audioset en de vragen daarover uit het aanwezige publiek. Het vergt toch op dit moment relatief redelijk veel voorbereiding en veel specifieke kennis om goed om te kunnen gaan met de hoge resolutie streaming audio.

Er leek zich een tweedeling af te tekenen in het publiek van mensen die het zagen zitten en de overigen die meer als volgers beschouwd kunnen worden. Dus de early adopters die er al flink mee bezig zijn en de rest die meestal wel belangstelling heeft, maar op dit moment toch veel hindernissen en drempels op het pad ziet. Als men al een pad  vindt en niet verdwaasd door het bos der mogelijkheden loopt te dwalen - zoals ondergetekende zelf vaak het gevoel heeft.

Belangrijke vraag is hoe klinkt dat nu die al dan niet hoge resolutie streaming audio?

Verschillen tussen de diverse routes door de electronica leiden al tot hoorbare verschillen, nog afgezien van weergave van de hoge resolutie audiobestanden! Over de kwaliteit of in ieder geval de smaak valt niet te twisten: ook hierbij zijn belangrijke verschillen in de beoordeling.

Wellicht is er ook sprake van de noodzaak tot gewenning. De hoge resolutiebestanden bieden zoveel meer informatie dat sommigen het weer als “ analytisch “ beschouwen. Ik ben zelf al jaren eerder overtuigd geraakt van het voordeel van hoge resolutie audio. Streaming of via schijf dat maakt niet uit.

Het nummer “ Spanish Harlem“ van Rebecca Pidgeon is wat dat betreft een mooi voorbeeld. Die heb ik in huis op DVD-Audio en dezelfde 24/96 track werd hier vanaf de laptop via het Phonic Firefly firewire DA-interface weergegeven via de Stello DAC. Deze werd in direct vergelijk beluisterd met de CD uivoering via het CD-loopwerk. Geen enkele kans voor de CD zou je zeggen, maar ook hier lagen de stemmen weer eens verdeeld.

Een andere variatie namelijk de weergave van de 24/96 track via de analoog uit van de Phonic firewire interface leverde een verrassend fris en helder beeld op. Verrassend, wetende dat de Phonic iets van 120 euro kost en de Stello meer dan het 10-voudige. Sommigen vonden het een kaal en een plat geluid, ik neigde meer naar een voorlopige kwalificatie van schoon en helder.

Door de lichte nadruk op het midden en het inderdaad misschien wat plattere beeld kwamen de stemmen bij de Phonic extra goed verstaanbaar door in mijn oren. De Stello bracht meer gewicht, diepte, rust en autoriteit en door deze uitgewogen totaalscore maakte de Stello daarmee zijn meerprijs zonder meer waar.

Conclusie

Vanavond werd weer eens te meer duidelijk hoe verschillend men de weergave van de muziek en audio kan ervaren. De voorkeur voor hoge resolutie tegenover normale weergave van cd-kwaliteit ligt technisch gezien vast, de persoonlijke opvattingen en meningen lopen echter uiteen. Daarbij zijn er vele mogelijke keuzes te maken over de hardwarekant van de zaak.  Een en ander leidde tot een boeiende onderlinge discussie over hoe en waarom van streaming audio, rippen, DA-conversie etc.3

Roland en Arie bedankt voor de leuke goede opzet en het verhaal rond de demonstratie en de duidelijke antwoorden op de vele vragen die leven bij het publiek.

René Olivier